افزايش سرمايه

شرکت ها به منظور تأمين منابع مورد نياز برای طرح های توسعه ای و پاسخگویی به نياز خود به نقدینگی، اقدام به افزایش سرمایه می کنند. افزایش سرمایه از طریق انتشار سهام جدید یا بالا بردن مبلغ اسمی سهام موجود امکان پذیر است. با توجه به این که در ماده ۶ اساسنامه نمونه شرکت های پذیرفته شده در بورس قيد شده است که سرمایه شرکت ها باید به سهم عادی یکهزار ریالی با نام تقسيم شود، افزایش سرمایه در این شرکت ها به صورت انتشار سهام جدید صورت می گيرد. از اهداف این امر ( یکسان سازی قيمت اسمی سهام شرکت ها در اساسنامه شرکت ) می توان به شفاف سازی اطلاعات شرکت ها و قابليت مقایسه وضعيت آ نها با یکدیگر اشاره کرد.

در حالت افزایش سرمایه به صورت انتشار سهام جدید، شرکتها می توانند سهام جدید را برابر مبلغ اسمی به فروش برسانند یا این که مبلغی علاوه بر مبلغ اسمی سهم به عنوان اضافه ارزش ( صرف ) از سهامدار دریافت و عواید حاصل از اضافه ارزش سهام فروخته شده را به اندوخته منتقل یا به صورت

نقدی بين صاحبان سهام تقسيم کنند یا در ازای آن، سهام جدید به آنها بدهند . از آن جا که قوانين مالياتی عواید حاصل از اضافه ارزش سهام فروخته شده را درآمد تلقی می کند و در نتيجه مشمول ماليات سال مالی انتشار سهام جدید می داند، شرکت ها تمایل به استفاده از این روش ( افزایش سرمایه از طریق دریافت اضافه ارزش علاوه بر مبلغ اسمی سهم ) را ندارند.

راه هاي افزايش سرمايه

افزایش سرمایه از محل منابع زیر امکانپذیر است:

١ - آورده نقدی سهامداران شرکت ( پرداخت مبلغ اسمی سهام به صورت نقدی )

٢ - اندوخته ها و سود تقسيم نشده سا لهای قبل ( تبدیل سود تقسيم نشده ( اندوخته ) به سرمایه )

٣ - مطالبات حال شده سهامداران شرکت ( تبدیل مطالبات حال شده به سرمایه )

در ماده ١۶۶ لایحه اصلاحی قانون تجارت، حق تقدم برای صاحبان سهام قدیم پي ش بينی شده و مقرر گردیده است که:

"در خرید سهام جدید، صاحبان سهام شرکت به نسبت سهامی که مالک اند حق تقدم دارند و این حق قابل نقل وانتقال می باشد. مهلتی که طی آن سهامداران می توانند حق تقدم مذکور را اعمال کنند کمتر از ۶٠ روز نخواهد بود . این مهلت از روزی که برای پذیر هنویسی تعيين می گردد، شروع می شود".

وجود چنين حقی به سهامداران شرکت این امکان را می دهد که نه تنها درصد مالکيت خود را - در مقایسه با وضعيت قبل از افزایش سرمایه - ثابت نگه دارند بلکه خود را در مقابل کاهش بهای سهام - به علت انتشار سهام جدید - مصون سازند. سازوکار اجرایی افزایش سرمایه بدین صورت است که مجمع عمومی فوق العاده پس از تصویب افزایش سرمایه، شرایط مربوط به فروش سهام جدید و تأدیه بهای آن را تعيين می کند یا این که اختيار تعيين آن را به هيئت مدیره واگذار می نماید.

پس از اتخاذ تصميم راجع به چگونگی افزایش سرمایه از طریق انتشار سهام جدید، مراتب از طریق نشر آگهی در روزنامه کثيرالانتشار به اطلاع صاحبان سهام می رسد. در این آگهی، اطلاعات مربوط به مبلغ افزایش سرمایه و مبلغ اسمی سهام جدید و تعداد سهامی که هر صاحب سهام، حق تقدم در

خرید آنها را دارد و مهلت پذیره نویسی و نحوه پرداخت آن ذکر می شود. گواهی نامه های حق تقدم خرید سهم به آخرین آدرس اعلام شده توسط سهامداران، ارسال می شود. بعد از دریافت گواهی نامه مزبور، سهامداران می توانند ظرف مهلتی که در اعلاميه پذیره نویسی سهام جدید معين شده است، از حق خود استفاده نمایند، بدین صورت که پس از پرداخت بهای اسمی سهم و امضای برگ تعهد سهم ، مبادرت به پذیره نویسی کنند .

مثال : فرض کنيد شرکتي با سرمايه ١٠٠٠٠ ميليون ريال منقسم به ١٠ ميليون سهم، افزايش سرمايه اي به ميزان ١٠٠ % را در نظر دارد. در اين حالت به هر يک از سهامداران، معادل سهام قبلي شان امتياز حق تقدم تعلق مي گيرد. ( به ازاء هر سهم يك سهم جديد ) و سهامداران پس از واريز

١٠٠٠ ريال براي هر حق تقدم صاحب يک سهم جديد مي شوند . قيمت سهم پس از بازگشايي، معمولا به گونه اي است که در دارايي سهامداران از شرکت مزبور تغييري حاصل نشود . براي مثال اگر قيمت سهم قبل از مجمع ۵٠٠٠ ريال باشد و با توجه به اينکه سهامدار بابت هر سهم ١٠٠٠ ريال

پرداخته است. قيمت جديد در حدود ٣٠٠٠ ريال خواهد بود و با دوبرابر شدن تعداد سهام، در عمل دارايي سهامدار بدون تغيير م يماند. البته ممكن است با توجه به ديد مثبت يا منفي سهامداران نسبت به فعاليت آتي شرکت و طرح هاي تامين مالي شده، قيمت واقعي سهم بيشتر يا کمتر از قيمت تئوريك، تعيين شود.

اگر شرکت براي افزايش سرمايه، بخشي از منابع را از محل اندوخته ه ا و بخشي را از آورده سهامدار، تامين آند، افزايش سرمايه از راه اندوخته و آورده نقدي شكل مي گيرد و اگر تمام منابع از محل اندوخته هاي شرکت ( اندوخته ها و سود تقسيم نشده ) تامين مالي گردد، افزايش سرمايه به شكل سهام جايزه و بدون پرداخت نقدي از سوي سهامداران خواهد.

فروش حق تقدم

در صورتی که سهامدار تمایل به پذیره نویسی و دریافت سهم جدید نداشته باشد م یتواند با مراجعه به کارگزاران سازمان بورس اوراق بهادار، گواهی نامه حق تقدم خرید سهم خود را بر پایه قيمت روز بازار، به فروش برساند. اگر سرمایه گذار مایل به خرید گواهی نامه حق تقدم باشد باید مانند سهامداران فعلی شرکت اقدام به پذیره نویسی نماید. در این حالت وی باید معادل مجموع بهای گواهینامه مزبور- برای تحویل به فروشنده گواهی - و ارزش اسمی را - برای تحویل به شرکت - به کارگزار پرداخت کند.

چنانچه سهامداران در مهلت اعلام شده، اقدام به پذیره نویسی نکنند یا از فروش گواهی حق تقدم صرف نظر کنند، شرکت پس از اتمام دوره پذیره نویسی گواهی های مزبور را در بورس اوراق بهادار در معرض فروش قرار م ی دهد و پس از فروش، مبلغ حاصل از فروش را پس از کسر ارزش اسمی و

هزینه های مربوط به حساب سهامدار واریز می کند.